История
  • 1015
  • ВІЛЬНЯ І КРАЙ (1992): Апошнія 50 гадоў на Віленшчыне рабілася ўсё, каб падбітая ў сталінскія часы беларушчына ніколі больш не падняла галаву

    ВІЛЬНЯ І КРАЙ. Незалежны беларускі тыднёвік (Вільня, Жнівень, 1992, №1)

    Ад рэдакцыі:

    Апошнія 50 гадоў на Віленшчыне рабілася ўсё, каб падбітая ў сталінскія часы беларушчына ніколі больш не падняла галаву. Але мы ёсць, мы жывем, як і спрадвеку жылі ў Вільні й краі нашыя прадзеды й дзяды. Ня дзіва, што сама сучасная беларуская мова стварылася зь віленскіх беларускіх гаворак. Тут пачыналіся беларуская школа, касьцёл і першы наш музэй, і першая палітычная арганізацыя. Да вайны Беларуская Грамада налічвала сто тысяч удзельнікаў і была самай вялікай арганізацыяй працоўнага народу ў Эўропе. Цяпер нічога гэтага няма. Але засталіся людзі, беларусы, якім патрэбныя і свае школы, і свае бажніцы, і свой друк. Як пісаў беларус-віленчук Франьцішак Багушэвіч: «Яно добра, а нават і трэба ведаць суседзкія мовы, але найперш трэба ведаць сваю».

    [с.1]

    Вільня і Край - Незалежны беларускі тыднёвік

    У справе беларуска-летувіскай мяжы

    Заява Каардынацыйнае Рады Беларускіх Згуртаваньнаў Віленшчыны

    Каардынацыйная Рада Беларускіх Згуртаваньняў Віленшчыны накіравала ў Вярхоўныя Саветы Беларусі й Летувы заяву, у якой выказваецца занепакоенасьць намерам уладаў, Рэспублікі Беларусі й Летувіскае Рэспублікі закрыць мяжу паміж дзьвюма дзяржавамі.

    Пра такі намер, — сказана ў заяве, — сьведчаць выказваньні афіцыйных асобаў, публікацыі друку й рэальныя захады ўладаў: уведзены памежны кантроль, у тым ліку для жыхароў памежжа, плянуецца візавы рэжым пераезду празь мяжу; ненатуральна завышаныя тарыфы на паслугі сувязі; стаў немагчымы жыльлёвы абмен паміж гарадамі Віленшчыны й РБ і г.д.

    Няўжо трэба было вызваляцца ад ізаляцыянісцкага камуністычнага рэжыму дзела таго, каб узьвесьці новую заслону там, дзе яе ніколі не было?!

    Паміж Віленшчынай і Беларусяй сапраўды ніколі ў гісторыі не было мяжы. І тая заслона, якую ўлады ствараюць сёньня — гэта зусім новая гістарычная рэалія, скіраваная на абмежаваньне правоў чалавека, штучны падзел традыцыйнага этна-культурнага рэгіёну, далейшае адчужэньне Вільні як гістарычнага і духоўнага цэнтру беларускага народу.

    Тая заслона, якую ва ўгоду палітычнай кан'юнктуры будуюць паміж беларусамі Віленшчыны й беларусамі Рэспублікі Беларусі, ператварае дзясяткі тысяч карэнных жыхароў Віленшчыны беларускае нацыянальнасьці й тысячы летувісаў Беларусі ў прышлых людзей на ўласнай зямлі. Тым самым улады РБ здымаюць зь сябе адказнасць за лёс гэтага насельніцтва, за будучыню беларускага нацыянальнага адраджэньня, якое бязь Вільні як духоўнага фактару — мала рэальнае. А ўлады Летувы праз новыя законы аб грамадзянстве й эміграцыі замацоўваюць за віленскімі беларусамі статус эмігрантаў.

    Мы вымушаныя нагадаць, што беларусы спрадвеку жывуць на Віленшчыйе, яны будавалі Вільню, баранілі яе ад захопнікаў. Тут выйшлі з друку першыя беларускія кнігі, тут старабеларуская мова стала дзяржаўнай мовай Вялікага Княства Літоўскага, тут жылі, змагаліся й загінулі кіраўнікі паўстаньня 1863 г., тут пачалося ваша нацыянальнае адраджэньне ХХ ст., зьвязанае зь імёнамі Купалы, Коласа, Багдановіча, з выданьнем газэты «Ната Ніва», на падставе віленскіх беларускіх гаворак стварыў першую граматыку нашай мовы Б.Тарашкевіч. Тут і дагэтуль жыве беларуская мова, беларускі фальклёр. І гэта нягледзячы на тое, што за гады польскага панаваньня й савецкай Летувы былі зьнішчаныя ўсе віленскія беларускія арганізацыі і ўстановы, школы, музэй, друк, уся віленская беларуская інтэлігенцыя. 50 гадоў віленская беларушчына ведала адно прыніжэньне, зьнішчэньне й заняпад. Новая заслона на мяжы зь Беларусяй стане даваршэньнем палітыкі, скіраванай на поўную пагібель беларушчыны ў Віленскім краі.

    У зьвязку з гэтым Каардынацыйная Рада Беларускіх Згуртававыняў Віленшчыны патрабуе ад Вярхоўных Саветаў Беларусі й Летувы знайсьці магчымасьць ажыцьцяўлаць дзяржаўныя інтарэсы, не разрываючы вякамі зьнітаваныя лёсы людзей і народаў.

    [с.3]

    Вільня і Край - У справе беларуска-летувіскай мяжы

    3 комментария

    avatar
    Даўно пара аб'яднацца з Літвой. Сябры падтрымайце аб'яднанне з Літвой.
    0
    avatar
    Да, сначала объединяйтесь, потом начнёте их жмудасами называть и аукшайтами, присвоите себе их великую историю.
    0
    avatar
    Вот пример втюхиваний времён перестройки: воспевание агентов СССР, которые на деньги Коминтерна (а деньги Коминтерна от распродажи награбленного) совершали диверсии, убийства и дурили народ обяцанками, прекрасно зная, какой коммунизм происходит в Куропатах. Они знали про это и продолжают воспеваться прогрессивной общественностью, как носители национальной белорусской идеи. У-жас!
    А кто скупал награбленное у Коминтерна? Капинтерн, вестимо. Пролы объединились — это исторический факт. И-историю уже не переделаешь

    з выданьнем газэты «Ната Ніва», на падставе віленскіх беларускіх гаворак стварыў першую граматыку нашай мовы Б.Тарашкевіч. Тут і дагэтуль жыве беларуская мова, беларускі фальклёр. І гэта нягледзячы на тое, што за гады польскага панаваньня й савецкай Летувы


    Последний коммент на сегодня(если кум не раззадорит). Извините, часу няма болей.
    0
    У нас вот как принято: только зарегистрированные и авторизованные пользователи могут делиться своим мнением, извините.