Литература
  • 1117
  • Ruśka mova

    Vialikaje Kniastva Litoŭskaje bylo šmatkuĺturnaj dziaržavaj.
    Vieĺmi vialikija terytoryi ad sučasnych dziaržaŭ: Ukrainy, Bielarusi, Poĺščy, Rasii… krain Prybaltyki… ŭvachodzili tady ŭ sklad Vialikaha kniastva Litoŭskaha.
    Mienavita tamu, adna i taja ža, aficyjnaja dziaržaŭnaja mova Vialikaha kniastva Litoŭskaha ŭ roznych kuĺturnych tradycyjach nazyvajecca pa-roznamu.
    Na Bielarusi jana nazyvajecca starabielaruskaj, va Ukrainie — staroukraí̈nśkoí̈. U Rasii – staraslavianskaj, abo ža prosta kancyliarskaj movaj VKL. U niekatorych sloŭnikach, movaj VKL časam nazyvajuć i rusinskuju movu…
    Našy ahuĺnyja prodki litviny, movu VKL nazyvali Ruśka mova. Na praciahu niekaĺkich stahoddziaŭ usimi hramadzianami VKL, Ruśka mova ŭsprymalasia ŭ jakasci rodnaj movy.
    Haloŭnaje sviedčannie dziaržaŭnasci ruśka movy — heta absluhoŭvannie joj orhanaŭ dziaržaŭnaha kiravannia.
    Naša mova miela dlia hetaha ŭsie nieabchodnyja jakasci, i pierš za ŭsio — piśmova-litaraturnuju formu, paraŭnaĺna apracavanuju.
    Najboĺšaj daskanalasci jana dasiahnula u sfiery dzielavoha piśmienstva – samaha raspaŭsiudžanaha, jakoje jak raz i vykarystoŭvalasia ŭ dziaržaŭnaj praktycy.
    Na ruśka movie ŭbačyli sviet usie zbory zakonaŭ našaj staražytnaj dziaržavy:
    Vislicki statut 1423-1438 hadoŭ, Sudziebnik Kazimira Jahajlaviča 1468 hoda, Statuty 1529, 1566 i 1588 hadoŭ, Trybunal 1586, a taksama vialikaja koĺkasć dakumientaŭ.
    Mietryki Vialikaha Kniastva — archiv, jaki naličvaje nie adnu sotniu tamoŭ.
    Mova našych prodkaŭ vykonvala dziaržaŭnuju funkcyju na ŭsioj terytoryi kniastva, byla srodkam znosin pamiž usimi liudźmi, jakija žyli tut. Vykarystannie ruśka movy ŭ sfiery aficyjnaha spravavodstva bylo zacvierdžana zakanadaŭča: u Statucie vialikaha Kniastva mieŭsia admyslovy artykul (razdziel 4, artykul 1)
    Praŭda, pačynajučy z XVII stahoddzia va ŭmovach dvuchmoŭja, nažaĺ,ruśka mova pastupova pačala vyciasniacca z aficyjnaha ŭžytku.
    U rešcie rešt pastanovaj Sojmu 1696 status dziaržaŭnaj movy naterytoryi Rzeczpospolita byŭ zamacavany za poĺskaj movaj.
    Ruśka mova miela svaje asabliva admietna-farmaĺnyja prykmiety i, ukorani adroznivalasia svaimi hramadskimi funkcyjami ad tak zvanajstaražytnaruskaj movy:… carkoŭnaslavianskaj balharskaj…
    Ruśka mova ŭžyvalasia liudźmi, jakija mali asablivuju etničnuju samasviadomasć i toĺki vykliučna na terytoryi VKL.
    … Ruskaja mova — kajne, zusim inšaha, miakka kažučy, zbornaha etnasu viesliaroŭ. Slova «Ruś» pa varažski aznačaje «viasliar»
    Napryklad, Niestar i inšyja staražytnyja lietapiscy stavili poŭny znak roŭnasci pamiž paniacciami ruskaja mova = varažskaja mova.
    … Ruśka mova — heta nie Ruskaja mova…

    0 комментариев

    У нас вот как принято: только зарегистрированные и авторизованные пользователи могут делиться своим мнением, извините.